Merkez Bankası yıl sonu enflasyonunun öngörüldüğü şekilde hedeflenenin altında çıkmakla birlikte işlenmiş gıda fiyatlarındaki artış nedeniyle tahmin edilenin üzerinde gerçekleştiğini belirtti.

Banka Türkiyede aylık gıda fiyat değişimlerinin AB-27;dekine oranla yaklaşık 4 kat daha fazla oynak olduğuna işlenmemiş gıda fiyatları için bu farkın 6 kata kadar çıktığına dikkat çekerken quot;Türkiyenin AB-27 ülkelerinin tümünden daha yüksek bir aylık işlenmemiş gıda fiyat değişkenliğine sahipquot; olduğu tespitinde bulundu.

Merkez Bankasının bugün açıklanan 2010 yılına ilişkin ilk Enflasyon Raporunda işlenmiş gıda fiyatlarında öngörülmeyen artışlar nedeniyle Ekim 2009 Enflasyon Raporu;nda yüzde 58 olarak varsayılan yıl sonu gıda enflasyonunun yüzde 93 düzeyinde yüzde 55 olarak tahmin edilen 2009 yıl sonu enflasyonunun da yüzde 65 düzeyinde gerçekleşmesini etkilediği kaydedildi.

Bankanın quot;2009un ilk yarısında enflasyonda hızlı bir düşüş olacağını ve yıl sonunda enflasyonun hedefin altında kalacağınıquot; öngördüğü ve bu çerçevede politika faiz oranlarında hızlı bir indirim sürecine gittiği hatırlatılan değerlendirmede yıl boyunca quot;küresel krizin toplam talep üzerindeki etkilerine dair belirsizliklerquot; ile quot;petrol ve gıda fiyatlarındaki öngörülemeyen hareketlerinquot; 2009 yıl sonuna dair enflasyon tahminlerinin çeyrekler boyunca dalgalı bir seyir izlemesine neden olduğuna ve bankanın bu doğrultuda tahminlerini güncellediği kaydedildi.

Meyve sebze et balık gibi belirgin bir işleme sürecine tabi tutulmadan tüketime sunulan eşlenmemiş gıda ürünlerinin fiyatlarının işlenmiş olanlara kıyasla daha yüksek oynaklık sergilediğine işaret edilen değerlendirmede şu tespitler yapıldı:

quot;Gıda fiyatları gerek enflasyon görünümü gerekse enflasyon öngörüleri üzerinde önemli bir belirsizlik kaynağı oluşturmaktadır. İşlenmemiş gıda fiyatlarının gelişiminde daha çok meyve-sebze üretimi ve dış talep gibi unsurlar işlenmiş gıda fiyatlarının seyrinde ise sektörel talep gelişmeleri ile ithalat fiyatları döviz kuru gelişmeleri hava koşulları ve motorin buğday gibi girdi fiyatlarının belirleyici olduğuna işaret etmektedir. Bu bağlamda işlenmemiş gıda fiyatları üzerinde özellikle arz yönlü unsurların etkisinin güçlü olduğu işlenmiş gıda fiyatlarında ise göreli olarak konjonktürel gelişmelerin daha etkili olduğu dikkat çekmektedir. Nitekim geçen yıl Nisanda işlenmemiş gıda fiyatları arz yönlü şoklar nedeniyle yüzde 1935 oranında artış kaydederken işlenmiş gıda fiyatlarındaki artış girdi ve ithalat fiyatlarındaki gerilemeyle talep koşullarındaki zayıf görünüm sonucunda yüzde 104 ile sınırlı kalmıştır.

Son yıllarda işlenmemiş gıda fiyatlarının yıllık enflasyonundaki dalgalanmaların boyutunun yüksek olduğu işlenmiş gıda fiyatlarının yıllık artış oranındaki oynaklığın ise daha sınırlı olduğu gözlenmektedir. Nitekim işlenmemiş gıda grubunda 2009 yılında son beş yılın en düşük üçüncü çeyrek değişim oranının ardından 4. çeyrekte meyve-sebze ve et fiyatlarındaki yükselişler sonucunda son 6 yılın en yüksek fiyat artışı yaşanmıştır. Bu doğrultuda yıl sonu tüketici enflasyonu tahminin 1 puan yukarısında gerçekleşirken sapmanın tamamı işlenmemiş gıda fiyatlarından kaynaklanmıştır. Dolayısıyla söz konusu fiyatların seyri tüketim sepeti içindeki payı da göz önüne alındığında önemli bir tahmin belirsizliği oluşturmaktadır.quot;

Merkez Bankası değerlendirmesine göre meyve sebze ve et gibi önemli alt grup fiyatları Türkiyede oldukça oynak bir yapı sergiliyor. Özellikle kırmızı ve beyaz et fiyatları son 4 yıllık dönemde AB-27;ye oranla 10 kat daha yüksek oynaklık sergileyerek ilk sırada yer aldı. İncelenen dönemde meyve fiyatlarında Türkiye Macaristanın ardından ikinci sebzelerde ise Bulgaristan ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi;nin (GKRY) ardından üçüncü en yüksek oynaklığa sahip ülke oldu.

Türkiyede işlenmemiş gıda fiyatlarının daha oynak bir yapıya sahip olmasının çok çeşitli nedenleri bulunduğu belirtilen raporda Türkiyenin bu ürünlerde önemli bir üretici konumunda olasına karşın mevsimsel etkenlerin fiyatların gelişiminde Avrupa;ya göre daha etkili olduğu kaydedildi.